زكرى مووسا

ڕۆژنامەی (نیویۆرك تایمز)، لە هەفتەی ڕابردوودا ڕاپۆرتێكی بڵاو كردەوە كە تێیدا ئاماژە بە ئاودیوكردنی ڕۆژانەی هەزاران تەنكیی نەوتی خاو بۆ ئێران لە سنوورەكانی هەرێمی كوردستانەوە دەكات و، وای بۆ دەچێ كە ئەو بابەتە پێشێلكردنی گەمارۆكانی سەر ئێرانە كە ئەنجوومەنی ئاساییش ماوەیەك بەر لە ئێستا بڕیاری لەسەر داوە.

هەروەها ڕاپۆرتەكە پەرۆشی ئەوەیشە كە دیاردەیەكی لەم جۆرە هەڕەشەیە لەسەر دابەشبوونی دادپەروەرانەی سەروەت و سامان لە نێو بەشەكانی عێراقدا. واتە بەم كارە هەرێمی كوردستان بە شێوەیەكی ناعادیلانە، لە چاو بەشەكانی دیكەی عێراق داهاتی پتری بەر دەكەوێت.

بەر لە هەموو شتێك بە پێی لێدوانی لایەنە فەرمییەكانی هەرێم، ئەو بابەتە لە ڕاستییەوە دوورە و، لە ماوەی چەندساڵی ڕابردوودا (نیویۆرك تایمز) لەسەر نەریتێك ڕاهاتووە كە بێئینسافانە لە بارەی هەرێمەوە بدوێت، هەر بۆیەیش پێویستە ڕای گشتیی كوردستان و خوێنەرانی ڕۆژنامەكە ئەو پرسیارە بكەن كە بۆ (نیویۆرك تایمز) لە بارەی ئەو بۆڕییە نەوتیانەی كە چەند ساڵە لە باشووری عێراق نەوتی خاو بە قاچاخ ئاودیوی ئێران دەكەن و ئێستاكەیش بەردەوامە، ڕاپۆرت بڵاو ناكاتەوە؟ ئەگەر ئەوەندە پەرۆشی بابەتی دابەشبوونی عادیلانەی داهاتە، بۆ ئاماژە بەوەیش ناكات كە كوردستان بە درێژایی تەمەنی دەوڵەتی عێراق لە سەروەت و سامانی وڵاتی خۆی بێبەش بووە.

بۆ باسی دانیشتووانی شاری كەركووك ناكات كە شارەكەیان سەرچاوەی سەروەتی عێراقە، كەچی بە هۆی سیاسەتی چەوتی حكوومەتەكانی عێراقەوە ئەو سەروەتە بووەتە نەهامەتی بۆ خەڵكی ئەم شارە. جگە لەوەیش بڕیارەكانی ئەنجوومەنی ئاساییش لە بارەی ئابڵوقەدانی ئێران لە ڕووی تەكنیكییەوە، ماوەی گەرەكە كە بە تەواوەتی جێبەجێ بكرێ‌ و وڵاتان ڕێوشوێنی ئیلتزامكردن بەو بڕیارە بگرنە بەر، بۆ دەبێ بەر لە هەموو كەس كوردستان پابەندی بێت؟

لە لایەكی دیكەوە، بابەتێك كە بووەتە مایەی نیگەرانیی خەڵكی كوردستان، چۆنیەتیی مامەڵەی هەندێ لایەن و میدیای ناوخۆیە لەگەڵ ئەو پرسە و بابەتی بۆندە نەوتییەكان و ئەدای وەزارەتی سامانە سرووشتییەكانی هەرێمی كوردستانە.
تا ئێستا وەزیری سامانە سرووشتییەكان زیاتر لە هەر وەزیرێك لە بەردەم پەرلەماندا ئامادە بووە و لەگەڵ مێدیاكاندا دواوە و بە دوورودرێژی باسی ئەو پێشڤەچوونانەی كردووە كە لە كەرتی نەوت و گازی كوردستاندا هاتوونەتە ئاراوە.

لە سایتی حكوومەتی هەرێمدا، بە وردی باسی بۆندە نەوتییەكان كراوە و هیچ شتێك نەماوە كە مشتومڕ هەڵبگرێ‌. هەروەك لە ڕووی پڕۆتۆكۆڵیشەوە، باوە ڕەنگە كۆمپانیا بیانییەكان بەوە ڕازی نەبن ورد و درشت و تەكنیكی كارەكان و كڵێشە داراییەكانیان ئاشكرا بن و لە ڕووی یاساییەوە ئەوە مافێكی ڕەوای خۆیانە كە بەشێك لە كۆد و تەكنیكەكانیان بە نهێنی بمێننەوە و لە هیچ شوێنێكی دنیادا كۆمپانیایەك نییە ڕازی بێت كە سەداسەدی كارەكانیان بۆ هەموو كەس ئاشكرا بێت.

ورووژاندنی ئەو بابەتە لە لایەن مێدیایەكی بیانی و قۆستنەوەی بۆ ناشرینكردنی دەستەڵاتی خۆماڵیی كوردی لە لایەن ماكینەیەكی ئیعلامیی ناسراوەوە، لە ڕووی مۆڕاڵی نەتەوەییەوە بابەتێكی نامۆیە، چونكە لە هەنگاوی یەكەمدا پێویستە لە لایەن میدیای ئپۆزسیۆنەوە لانی كەم ڕێز لە لێدوانی ڕەسمیی وڵات بگرن و تەنانەت ئەگەر متمانەیشی پێ نەكەن، بەڵام بە هەندی وەربگرن و ئاماژەی پێ بكەن، نەك قسەی ئەوانی دیكە وەكوو خۆی و وەك ڕاستیێكی حاشاهەڵنەگر بڵاو بكەنەوە و لێدوان و زانیاریی خۆیشمان فەرامۆش بكەن یان بە سووكی سەیری بكەن.
ئەوە خۆبەبچووكزانینێكی نەتەوەییە كە تۆ ڕاپۆرتێكی گوماناویی بیانییەك كە ئامانجەكانی ڕوون و ئاشكران، لە هەڵوێستی فەرمیی وڵاتەكەت بە ڕاستتر بزانی.

ئەگەر مێدیاكانی ئۆپۆزیسیۆن ئەوەندە پەرۆشی بەرژەوەندییەكانن، بۆ باسی ئەو ئامانجانە ناكەن كە لە پشتەوەی نووسینی ئەو جۆرە بابەتانەن.

ئەگەر سیاسییەكانی ئۆپۆزیسیۆن بۆیان ڕوون بووەتەوە كە مەبەست لە ورووژاندنی ئەو بابەتە گۆشارخستنەسەر كوردستانە بۆ ئەوەی دەستبەرداری مافەكانی خۆی بێت، بۆ پاڵپشتی لە دامودەستگەكانی ڕەسمی و یاسایی هەرێم ناكەن.

بۆ سەرەڕای بوونی شەفافییەت لە بۆندە نەوتییەكانی هەرێم و ئاگاداربوونی سەركردەكانی ئۆپۆزیسیۆن لە ماهییەتی كێشەكان، حەز دەكەن حكوومەتی هەرێم لە ژێر گوشاری بیئینسافانەی دەرەكی و لایەنە هەرێمایەتییەكان بێت؟ ئۆپۆزیسیۆن خۆی بەشێكە لە دەستەڵات و خەڵكی وڵاتێكی دی نییە و بۆیەیش پێویستە لە پرسێكی نەتەوەیی وەك نەوتدا پاڵپشتی بەشەكەی دیكە بێت، چونكە نەوت بابەتێكی نەتەوەییە و ژیانی هاووڵاتیانی پێوە بەندە.

ئەو ئۆپۆزیسیۆنە حەقیقییە كە حەز نەكات نە گوشاری دەرەكی لەسەر وڵاتەكەی بێت و نە یارمەتیی ئەو گوشارەیش بدات، چونكە حكوومەتەكە یاسایی و هەڵبژێردراوە.